Laurowi\u015bnia <\/a>(\u0142ac. Prunus laurocerasus<\/em>), znana r\u00f3wnie\u017c jako wawrzyn wi\u015bniowy, to ro\u015blina o zimozielonych li\u015bciach, kt\u00f3ra dzi\u015b kojarzy si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z ozdobnymi \u017cywop\u0142otami i eleganckimi ogrodami. Ma\u0142o kto jednak wie, \u017ce jej historia si\u0119ga czas\u00f3w staro\u017cytnych, a \u015blady obecno\u015bci laurowi\u015bni mo\u017cna odnale\u017a\u0107 zar\u00f3wno w dawnych ogrodach, jak i w sztuce i kulturze antyku.<\/p>\n\n\n\n Cho\u0107 laurowi\u015bnia pochodzi z rejon\u00f3w Kaukazu i Azji Mniejszej, bardzo szybko zadomowi\u0142a si\u0119 w rejonie Morza \u015ar\u00f3dziemnego. Jej zimozielone, b\u0142yszcz\u0105ce li\u015bcie budzi\u0142y skojarzenia z nie\u015bmiertelno\u015bci\u0105 i trwa\u0142o\u015bci\u0105 \u2013 warto\u015bciami niezwykle cenionymi w staro\u017cytnych kulturach. Nie nale\u017cy jej myli\u0107 z wawrzynem szlachetnym (Laurus nobilis<\/em>), z kt\u00f3rego w staro\u017cytnym Rzymie i Grecji wplatano wie\u0144ce dla zwyci\u0119zc\u00f3w i poet\u00f3w. Mimo tej r\u00f3\u017cnicy, laurowi\u015bnia r\u00f3wnie\u017c zyska\u0142a swoje miejsce w estetyce ogrod\u00f3w antycznych.<\/p>\n\n\n\n W staro\u017cytnym Rzymie ogrody pe\u0142ni\u0142y funkcje nie tylko u\u017cytkowe, lecz tak\u017ce duchowe i estetyczne. Stanowi\u0142y przed\u0142u\u017cenie domu, przestrze\u0144 do kontemplacji i obcowania z natur\u0105, ale te\u017c manifestacj\u0119 statusu spo\u0142ecznego. Laurowi\u015bnia<\/a>, dzi\u0119ki swemu g\u0119stemu pokrojowi i wiecznie zielonym li\u015bciom, by\u0142a idealna do tworzenia zielonych przegr\u00f3d, alejek i geometrycznych kszta\u0142t\u00f3w \u2013 form cenionych przez rzymskich ogrodnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n W luksusowych ogrodach willi patrycjuszowskich cz\u0119sto \u0142\u0105czono j\u0105 z cyprysami, mirtami i r\u00f3\u017cami, tworz\u0105c harmonijn\u0105 i symboliczn\u0105 kompozycj\u0119. Obecno\u015b\u0107 laurowi\u015bni podkre\u015bla\u0142a elegancj\u0119 i wieczne pi\u0119kno natury, kt\u00f3re cz\u0142owiek stara\u0142 si\u0119 ujarzmi\u0107 i ukszta\u0142towa\u0107 wed\u0142ug w\u0142asnych idei.<\/p>\n\n\n\n Cho\u0107 laurowi\u015bnia nie pojawia si\u0119 tak cz\u0119sto w \u017ar\u00f3d\u0142ach pisanych jak np. laur czy oliwka, jej wizerunki mo\u017cemy odnale\u017a\u0107 na mozaikach, freskach i reliefach z okresu cesarstwa rzymskiego. Artystyczne przedstawienia ogrod\u00f3w \u2013 zar\u00f3wno realistyczne, jak i symboliczne \u2013 cz\u0119sto ukazuj\u0105 g\u0119sto li\u015bciaste krzewy, kt\u00f3re ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j charakterystyczny wygl\u0105d mog\u0105 by\u0107 w\u0142a\u015bnie laurowi\u015bniami.<\/p>\n\n\n\n W Pompejach, Herculaneum i innych miastach zniszczonych przez wybuch Wezuwiusza, archeolodzy odnale\u017ali malowid\u0142a \u015bcienne przedstawiaj\u0105ce idylliczne pejza\u017ce z egzotyczn\u0105 ro\u015blinno\u015bci\u0105. Cho\u0107 trudno z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 zidentyfikowa\u0107 konkretne gatunki, eksperci botaniki historycznej sugeruj\u0105, \u017ce niekt\u00f3re z tych obraz\u00f3w mog\u0105 przedstawia\u0107 laurowi\u015bni\u0119 \u2013 zw\u0142aszcza tam, gdzie artysta chcia\u0142 odda\u0107 wra\u017cenie bujno\u015bci i wiecznego \u017cycia ogrodu.<\/p>\n\n\n\n Laurowi\u015bnia nie tylko zdobi\u0142a ogrody, ale r\u00f3wnie\u017c w subtelny spos\u00f3b przenikn\u0119\u0142a do kultury duchowej i literackiej. Jako ro\u015blina zimozielona, bywa\u0142a symbolem nadziei, odrodzenia i si\u0142y \u017cyciowej. W literaturze antycznej odnajdujemy wiele odniesie\u0144 do zielonych gaj\u00f3w i zacienionych alei \u2013 a cho\u0107 nie wymieniano jej z nazwy, laurowi\u015bnia mog\u0142a by\u0107 cz\u0119\u015bci\u0105 tej scenerii.<\/p>\n\n\n\n Niekt\u00f3rzy badacze wskazuj\u0105, \u017ce w tekstach o ogrodach marze\u0144, takich jak ogrody Arkadii, mog\u0142y znajdowa\u0107 si\u0119 ro\u015bliny podobne do laurowi\u015bni <\/a>\u2013 z uwagi na ich walory estetyczne i symboliczne. W kulturze p\u00f3\u017aniejszej, zw\u0142aszcza renesansowej, laurowi\u015bnia zn\u00f3w zyska\u0142a na znaczeniu, b\u0119d\u0105c kontynuacj\u0105 idei klasycznego pi\u0119kna i harmonii.<\/p>\n\n\n\n Wsp\u00f3\u0142czesne ogrody cz\u0119sto nawi\u0105zuj\u0105 do styl\u00f3w antycznych \u2013 geometrycznych uk\u0142ad\u00f3w, symetrii i wiecznie zielonej ro\u015blinno\u015bci. Laurowi\u015bnia, jako ro\u015blina \u0142atwa w formowaniu, odporna i elegancka, stanowi naturalne nawi\u0105zanie do tradycji staro\u017cytnych ogrod\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Cho\u0107 nie zachowa\u0142y si\u0119 bezpo\u015brednie zapisy o uprawie laurowi\u015bni przez Grek\u00f3w czy Rzymian w takim sensie, w jakim uprawiano np. oliwki czy winoro\u015bl, to jej obecno\u015b\u0107 w sztuce i krajobrazie ogrodowym wskazuje na jej ciche, ale znacz\u0105ce miejsce w dziedzictwie kulturowym.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\nSymbolika i pochodzenie<\/h2>\n\n\n\n
Ogrody jako przestrze\u0144 sacrum i sztuki<\/h2>\n\n\n\n
Inspiracja dla sztuki<\/h2>\n\n\n\n
Obecno\u015b\u0107 w kulturze<\/h2>\n\n\n\n
Dziedzictwo do dzi\u015b<\/h2>\n\n\n\n